برت پاپلول – تورانتو استار – 31 ژانویه 2009
باراک اوباما در هفته دوم ریاست جمهوری خود با گفتن اینکه آمریکا دست خود را به سوی ایران دراز خواهد کرد اگر ایران مشت گره کرده خود را باز کند ، سعی کرد با دشمن بلندمدت آمریکا دوستانه باشد.
در پاسخ محمود احمدی نژاد از اوباما خواست که بخاطر همه جنایتهایی که آمریکا در حق ایران مرتکب شده است ، عذرخواهی کند. این اظهارنظر به گمان خیلی ها تهدیدآمیز به نظر می آمد. ولی دیگران ردپایی از دلیل در صحبتهای وی یافتند.
سابقه رابطه ایران و آمریکا برمی گردد به زمانی که قسمتهای زیادی از ایران در تصرف امپراطوری بریتانیا بود و به مثابه خاکریزی بود بین هند بریتانیا و روسیه تزاری.
استیفن کینزر خبرنگار سابق نیویورک تایمز در امور خاورمیانه و نویسنده کتاب «تمام مردان شاه» می گوید که اولین آمریکاییهایی که مبادرت به ورود به ایران (پرشیا در آن دوره) کردند ، میسیونرها بودند که از آن جمله می توان از هاوارد باسکرویل نام برد که هنوز به عقیده خیلی ها یک شهید است. او در سال 1909 زمانی که انقلابیونی را که بر ضد شاه مورد حمایت انگلیسیها برخاسته بودند رهبری می کرد ، کشته شد. آنها با تاسیس یک سلطنت مشروطه در ایران ادامه دادند و شهرت آمریکا را به عنوان کشوری که تمایلات امپریالیستی در برابر مردم ایران ندارد را بنیان نهادند.
ولی این شهرت بزودی و بعد از جنگ جهانی دوم هنگامی که آمریکا در اندیشه تهدید گسترش کمونیسم در خاورمیانه بود از بین رفت. ایران بخاطر منابع سرشار نفتی بطور فزاینده ای برای بریتانیا مهم شده بود. تمام کامیابی بریتانیا شرکت نفت ایران و انگلیس بود که در مالکیت دولت بریتانیا بود.
بحران در سال 1951 زمانی که نخست وزیر دموکراتیک ایران دکتر محمد مصدق طرحهایی را برای ملی کردن دارایی این شرکت اعلام کرد ، بالا گرفت. نخست وزیر بریتانیا وینستون چرچیل از متحد زمان جنگ خود در واشینگتن یعنی دوایت آیزنهاور که به تازگی رئیس جمهور شده بود تقاضای کمک کرد. آیزنهاور نیز نگران از دست دادن ایران در برابر شوروی بود.
و بدین ترتیب آیزنهاور مجوز یک کودتا به دست سیا را در سال 1953 صادر کرد که منجر به سقوط مصدق ، بازگشت اعلیحضرت محمدرضا پهلوی و در دست گرفتن قدرت توسط وی گردید. شاه بلافاصله نظام چند حزبی را از بین برد و بنیان دو دهه سرکوب را گذاشت.
سرانجام شاه با انقلاب اسلامی سرنگون شد و در سال 1979 سفارت آمریکا در تهران بخاطر حمایت از شاه توسط شبه نظامیان اشغال شد و حدود 70 نفر گروگان گرفته شدند.
در نتیجه واشینگتن اقدام به حمایت از صدام حسین کرد که یک جنگ تمام عیار را علیه ایران در سال 1980 آغاز کرد. جنگی 8 ساله که بیش از یک میلیون کشته به جا گذاشت.
تنشها بین ایران و آمریکا در طول دهه 90 بالا گرفت که منجر به یک تحریم تجاری کامل علیه ایران در سال 1995 از جانب آمریکا گردید.
کینزر عقیده دارد که کشورش مسئولیت بیشتری بخاطر وضعیت فعلی ایران دارد: «اگر ما ایران را به حال خود می گذاشتیم (در سال 1953) ، متوانستیم تصور کنیم که ممکن بود این کشور تبدیل به یک دموکراسی پیشرفته در قلب خاورمیانه شود.»
بیشترین تمایل آمریکا برای عذرخواهی بخاطر کودتا در سال 2000 اتفاق افتاد هنگامی که وزیر خارجه وقت مادلین آلبرایت که در حال ترک مقام خود بود ، گفت: «اکنون ساده است ببینیم که چرا بسیاری از ایرانیان هنوز از این مداخله آمریکا در امور داخلی خود اظهار رنجش می کنند.»
http://www.thestar.com/News/article/580084